Największy na świecie niekomercyjny serwis geocachingowy
GeoŚcieżki - skupiające wiele keszy
Ponad 1000 GeoŚcieżek w Polsce!
Pełne statystyki, GPXy, wszystko za darmo!
Powiadomienia mailem o nowych keszach i logach
Centrum Obsługi Geokeszera wybierane przez Społeczność
100% funkcjonalności dostępne bezpłatnie
Przyjazne zasady publikacji keszy
You have to be logged-in in order to perform operations on this cache.
stats
Show cache statistics
Płanetnik - relikty wierzeń ludowych - OP9RQK
Owner: Martisso
This cache belongs to GeoPath!
Please log in to see the coordinates.
Altitude: m. ASL.
 Region: Poland > podkarpackie
Cache type: Traditional
Size: Micro
Status: Ready for Search
Date hidden: 06-11-2023
Date created: 06-11-2023
Date published: 20-11-2023
Last modification: 20-11-2023
17x Found
0x Not found
0 notes
watchers 0 watchers
24 visitors
11 x rated
Rated as: Excellent
2 x recommended
This cache is recommended by: HailstormB1, Inikara
In order to view coordinates and
the map of caches
you must be logged in
Cache attributes

Go geocaching with children  Accessible for disabled  Bike  Take something to write  Fixed by magnet 

Please read the Opencaching attributes article.
Description PL

Relikty demonologi i wierzeń ludowych
gmin powiatu przeworskiego i łańcuckiego

W czasach starożytnych greckie słowo daimon oraz łacińskie deamon oznaczało moc bożą. Tą nazwą określano również bóstwa niższego rzędu i bóstwa związane z przyrodą. W Chrześcijaństwie słowo demon oznacza moc diabelską, pochodzącą od diabła. Ta moc może zawładnąć człowiekiem. Istotami półdemonicznymi są postacie pośrednie pomiędzy demonem a człowiekiem: płanetnicy ziemscy, czarownicy i upiory.

Wierzenia według Juliana Krzyżanowskiego są to: „poglądy i przekonania o występowaniu w przyrodzie i życiu ludzkim zjawisk nadprzyrodzonych. Gdy poglądy te są zgodne z zasadami wyznawanej na danym terytorium religii, mówimy o wierzeniach religijnych; w razie niezgodności, stosuje się nazwę wierzeń magicznych, przesądów lub zabobonów”1. Wierzenia demonologiczne służyły ludowi do wyjaśnienia i zrozumienia otaczającego świata. Postaci demoniczne są projekcją ludzkich lęków. Rozbudowane wyobrażenia na temat złych mocy pomagały im radzić sobie z lękiem. Wiedziano, że dzięki postępowaniu zgodnemu z przekazem tradycyjnym pomoże ustrzec się przed demonami.

Do klasyfikacji i uporządkowania demonów znanych z przekazu tradycyjnego w rejonie przeworskim można posłużyć się typologią Leonarda Pełki, który podzielił je następująco:

I atmosferyczne:
(A) wiatry i wiry powietrzne: dzidkoniechrzciec, (B) chmury burzowe i gradowe: płamytnik.

II przyrodnicze:
(A) wodne: topiec, (B) błotne: światełko - miernik, (C) leśne - błąd.

III społeczne:
A) opiekuńcze, domowe: bożekchowaniec, (B) szkodzące położnicom i porywające niemowlęta: mamuna, boginka, (C) duszące ludzi: gniotekmacek, upiór, (D) postacie półdemoniczne: czarownica.

Postacią stojąca ponad klasyfikacją pomniejszych złych mocy jest diabeł – przeciwnik Boga, upadły anioł strącony przez Boga do piekieł.

Płanetnik
  

        „Płamytniki” (Żurawiczki, Maćkówka),
        „Płanytnik, Płanyntnik” (Grzęska),
        „Płamentnik” (Żołynia),
        „Płanetnik” (Gać),
        „Chmurnik”, „Południk”, „Obłoczek”

Płanetnicy gromadzili się w chmurach burzowych. Powstawali z dusz ludzi zmarłych śmiercią nagłą, nietypową, tragiczną: samobójców i topielców.
W wyobrażeniach ludowych płanetnik przedstawiany był jako olbrzymi, silny mężczyzna siedzący lub jadący w chmurach, ciągnący chmury sznurami lub prowadzącego je wiosłami, a także jako niosący worki z gradem. Wierzono, że moc płanetnika pochodzi od diabła.

Płanetników spotykano nad rzekami, bagnami, stawami, jeziorami, a także w czasie burz oraz pełni księżyca, w którą wpatrywali się płanetnicy chcąc dzięki temu uzyskać wielką moc. Głównym obszarem działania płanetników były chmury burzowe, spuszczanie opadów, deszczu, gradu, mgły. W rejonie przeworskim na śnieżną zawieruchę, w języku gwarnym mówi się „płamyta”.

Płanetnicy ziemscy - ludzie. Płanetnikami nazywano także osoby umiejące wróżyć pogodę, posiadającą szczególną moc odpędzania chmur pochodzącą od Boga. Taki człowiek wyróżniał się bogobojnością, chodził z książeczką do nabożeństwa, nosił na szyi święty obrazek. Moc rozpędzania chmur gradowych posiadało dzwonienie dzwonkiem loretańskim, stawianie gromnicy w oknie podczas burzy, wystawienie w oknie obrazu Matki Boskiej lub odmówienie modlitwy pod Twoją obronę. 

4aa8553c-cd08-4198-820b-44ee8e1a895d.jpgW miejscowości Gaci (koło Przeworska) praktykowanym do dziś zwyczajem odpędzania burz jest bicie w dzwon przeciw burzowy „dzwon na burzę”, dzwon od burzy”, który znajduje się w tamtejszej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny2.

Certyfikat. Osoby zainteresowane certyfikatem znalazcy mogą go pobrać w wersji cyfrowej skanując znajdujący się obok kod QR. Certyfikat został przygotowany do wydruku. Nietypowa forma certyfikatu powstała z myślą o ochronie środowiska naturalnego.
 

Cache. Skrzyneczka znajduje się na terenie ogólnodostępnym, przy drodze dojazdowej do prywatnej posesji. Proszę o zachowanie konspiracji oraz nie parkowanie w bezpośredniej bliskości skrzynki. To jak długo kesze przetrwają zależy od nas, tak więc podejmujemy dyskretnie i odkładamy podobnie, a do tego obchodzimy się z keszem jakby to był nasz własny, wtedy inni będą mieli okazje również go odnaleźć w stanie, który może cieszyć oko. Proszę zabrać coś do pisania. Brak wpisu w fizycznym logbooku może skutkować usunięciem wpisu cyfrowego.  Skrzyneczka dwusystemowa.
 

Źródło:
Linoryt: „Płamytnik”, Sylwia Zawiślak, 2018 r., linoryt kolorowany. Ze zbiorów Muzeum w Przeworsku
1. J. Krzyżanowski, „Wierzenia” [hasło w:] Słownik folkloru polskiego, red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1965, s .436-438
2.  K. Ignas „Topiec, błąd, lizibożek i dzidko. Relikty ludowych wierzeń demonologicznych z okolic Przeworska”, Przeworsk 2018. s. 15-31 (z fotografią dzwonów).

 

Rules of reactivation Reaktywacja jest zabroniona i nie ma od tego wyjątków.
Read more about reactivation of geocaches here
Additional hints
You must be logged-in to see additional hints
Log entries: Found 17x Not found 0x Note 0x Picture 1x All entries Gallery